Als je zoals ik een passie hebt voor reizen, leer je in de loop der jaren niet alleen de wereld kennen, maar ook jezelf. Elke bestemming, elke cultuur, elke ontmoeting heeft me nieuwe inzichten gebracht. Reizen is zoveel meer dan alleen het afvinken van plekken op je bucketlist; het is een reis naar binnen, een ontdekkingsreis van wie je bent en wat je echt belangrijk vindt. Na talloze avonturen en misschien wel duizend vlieguur, deel ik vandaag de zes grootste lessen die ik als doorgewinterde reiziger heb geleerd. Deze lessen hebben niet alleen mijn manier van reizen veranderd, maar ook mijn kijk op het leven zelf.
1. Flexibiliteit is het nieuwe normaal
Ik ben altijd een planner geweest. Degene die vooraf al de mooiste restaurants in de stad had gevonden, de leukste bezienswaardigheden op de kaart markeerde en exact wist hoe laat we moesten vertrekken om de grootste kans te hebben op een perfecte dag. Maar de realiteit van reizen heeft me geleerd dat flexibiliteit vaak veel waardevoller is dan een strak schema.
Van lange wachttijden tot ingewikkelde bureaucratie: reizen leert je dat haast vaak geen zin heeft. Geduld maakt alles lichter.
In plaats van me vast te klampen aan een perfect plan, ben ik gaan omarmen dat dingen niet altijd verlopen zoals verwacht. Vliegtuigen hebben vertragingen, restaurants zijn vol, en soms gebeurt er iets onverwachts dat je hele dag op zijn kop zet. Maar hé, dat is ook de charme van reizen, toch? Het zijn juist de onverwachte wendingen die voor de leukste herinneringen zorgen.
Zo zorgde een ongeplande stop in Belize ervoor dat we in een van de leukste cafeetjes van heel Belize terecht kwamen. Ik leerde daar de eigenaar kennen die een heel bijzonder verhaal had. Alles had hij zelf gebouwd in de vorm van een hart. Zelfgemaakt ramen, de houten tafels in hartvorm. Het hele gebouwtje was zelfs in hartvorm. Had ik niet in een split-second besloten om dat kleine bordje aan de kant van de weg te volgen, dan waren we waarschijnlijk gaan lunchen bij dat grote restaurant waar al die cruise-schip touringcarbussen ook stoppen.
Tip: “laat de controle los. De mooiste ervaringen komen vaak op de momenten dat je niet alles tot in de puntjes hebt geregeld.”
2. Minder is meer – tijd is waardevoller dan spullen
Als je eenmaal begint met het verzamelen van souvenirs, gadgets en kleding, dan lijkt het alsof je altijd meer nodig hebt voor de volgende reis. Maar naarmate ik meer gereisd heb, kwam ik tot de conclusie dat minder echt meer is. Minder spullen, minder rompslomp en vooral: minder stress.
Elke keer als ik mijn tas inpak, vraag ik me af: ‘Wat heb ik echt nodig?’ In plaats van tientallen outfits of gadgets, pak ik nu alleen de essentials in. Mijn telefoon, een goed boek, comfortabele schoenen en wat basiskleding. Hoe minder ik me druk maak over spullen, hoe meer ik me kan concentreren op wat echt belangrijk is: de ervaring zelf.
Tip: “reizen met minder maakt het avontuur zoveel bevrijdender. Je hebt altijd ruimte voor de onverwachte momenten die je onderweg tegenkomt.”
Veel reizigers merken dat herinneringen aan een zonsondergang, een ontmoeting of een avontuur veel langer blijven hangen dan materiële bezittingen. En weet je wat nou grappig is; je kunt alles gewoon kopen in het land waar je naartoe gaat mocht je het echt heel erg missen.
3. Probeer de lokale cultuur echte kansen te geven
De eerste keren dat ik reisde, was ik behoorlijk gefocust op de ’toeristische’ hoogtepunten van een bestemming. Ik bezocht de grote musea, de beroemde monumenten en stond in de rij voor de meest iconische foto’s. Maar ik ontdekte al snel dat ik pas echt het hart van een plek leerde kennen door dieper te graven.
In plaats van meteen de bekende toeristische route te volgen, zoek ik nu vaak naar de plekken die niet in de gids staan. Ik praat met de lokale bewoners, bezoek markten, proef lokaal eten en dompel me onder in de cultuur. Het is verbazingwekkend hoeveel je leert door simpelweg met een lokale gids door de stad te wandelen of in een traditioneel café te zitten.
Wat jij normaal of vanzelfsprekend vindt, is elders misschien vreemd of ongepast. Reizen leert je relativeren en begrijpen dat er niet één juiste manier van leven is. Zo zat ik heel lang op een markt in Ethiopië mijn fruit te eten (de hitte te ontlopen) en te kijken hoe iedereen zijn boodschappen deed. Geregeld kwam er iemand naast mij zitten om een praatje te beginnen in hun lokale stammentaal. Een taal die ik uiteraard niet sprak. Ik keek in haar tas wat ze aan het kopen was, zij keek in mijn tas wat ik allemaal bij me had. Ik complimenteerde haar met de mooie geweven stoffen die ze aan had. Zij checkte of het haar op mijn armen wel echt was. Grinnikend vertrok ze weer tot de volgende het aandurfde om naast me te komen zitten. Het zijn dit soort ontmoetingen die je laten zien dat de wereld niet altijd hoeft te zijn zoals je gewend bent en dat anders ook prima is.
Tip: “probeer elke bestemming echt te begrijpen door in contact te komen met de mensen en hun manier van leven. Dat is vaak veel waardevoller dan het afvinken van toeristische bezienswaardigheden.”
4. Het belang van Slow Travel
In de beginjaren van mijn reizen wilde ik zoveel mogelijk zien in zo min mogelijk tijd. Ik dacht dat ik iets miste als ik langer dan een paar dagen in dezelfde stad of regio bleef. Of ik wilde met allerlei binnenlandse vluchten proberen om alle uithoeken van een land te zien zodat ik alle hoogtepunten van mijn to-do lijst kon halen. Maar zoals het vaak gaat, veranderde mijn perspectief. Reizen is zoveel meer dan het afvinken van een lijst. Het is prima om maar een klein stukje van een land echt te zien en dan over een paar jaar terug te komen om een ander deel te bezoeken. Het hoeft niet allemaal in 1x.
Het enige wat ik zelden doe op reis is binnen zitten. Als ik binnen op de bank wil zitten, dan ga ik wel thuis op de bank Netflix kijken. Wanneer ik op reis ben, hoef ik niet alles te zien wat er te zien is. Maar wil ik wel de omgeving ervaren en dus trek ik er op uit want je kunt ook prima in het cafe op de hoek op een bank zitten.
Na mijn eerste ‘slow travel’-ervaring realiseerde ik me dat het veel mooier is om diep in een bestemming te duiken dan te haasten van de ene plek naar de andere. Dus de volgende keer dat je reist, plan niet alleen voor bezienswaardigheden, maar laat ook ruimte voor spontane avonturen. Verken een nieuwe buurt zonder agenda, drink koffie in dat kleine café dat je voorbij ziet komen en wandel zonder doel door een park.
Precies dit slow travel maakt voor mij een groepsreis totaal niet bevredigend. Je rent van hot naar her, je krijgt een half uur buiten de bus, je moet verplicht eten waar je dan bent. Je wordt geleefd. Ongetwijfeld is dit een superfijn concept voor heel wat mensen die voor gemak gaan, maar wanneer je echt een land wilt ervaren en de cultuur wilt opsnuiven, dan doe je dat niet met een grote witte touringcarbus die stopt voor een massaal wegrestaurant om zo efficient en snel mogelijk je weer naar je volgende loslokatie te brengen.
Tip: “gun jezelf de tijd om te vertragen. Een paar dagen langer blijven kan je meer over een plek leren dan je ooit had kunnen bedenken.”
5. Vertrouw op de goedheid van mensen
Wanneer je je comfortzone verlaat en je begeeft in onbekende landen, talen en culturen, lijkt het soms alsof je op jezelf bent aangewezen. Niks lijkt op thuis, klinkt als thuis, werkt zoals thuis of proeft zoals thuis. En eerlijk is eerlijk: wantrouwen ligt vaak op de loer. We zijn geneigd om eerst te denken aan wat er mis kan gaan. “Wat als ze me willen oplichten?” “Wat als ik iets verkeerds zeg?” Die reflex is menselijk — en soms ook nodig. Maar is het meer nodig dan in Nederland?
Als je alleen vanuit wantrouwen reist, mis je de magie van echte ontmoetingen. In bijna elk land zijn er locals die spontaan helpen, zelfs zonder iets terug te verwachten. Dat leert je om met meer vertrouwen en openheid naar anderen te kijken.
Er zijn nog altijd mensen die niet het beste met jou voor hebben. Een gezonde dosis assertiviteit en oplettendheid is niks mis mee. Vertrouwen in anderen betekent niet naïef zijn. Het betekent openstaan voor verbinding. Het betekent geloven dat, ondanks alle verschillen, de meeste mensen de intentie hebben om goed te doen ondanks dat je ze misschien niet helemaal begrijpt. En dat vertrouwen maakt je reis rijker, menselijker, en vaak onvergetelijk.
Ik reis een heel groot gedeelte van mijn werkreizen, maar ook prive-reizen helemaal alleen. Ik reis dus ook alleen door Oeganda. Ik reis alleen door Servië. Ik reis alleen door Zuid Afrika. Ik stap dus alleen in die taxi midden in de nacht. Ik ga alleen naar een onbekend restaurant. En ik neem alleen de trein ergens in een verre uithoek. Voel ik me altijd veilig? Nee zeker niet. Voel ik me altijd veilig in Nederland? Ook zeker niet. Weegt dat sporadische gevoel van onveiligheid op tegen al die onvergetelijke ontmoetingen? Nooit!
Dus de volgende keer dat je onderweg bent en je twijfelt: durf te vertrouwen. De wereld zit vol met mensen die je willen helpen, als je het toelaat.
6. Reizen is een reis naar binnen
Reizen heeft me zoveel geleerd over de wereld en over mezelf. Het heeft me geholpen om flexibeler te worden, de essentie van een plek te begrijpen en waarde te hechten aan wat echt belangrijk is. Ik heb geleerd om minder hard te oordelen over mensen van een andere afkomst, achtergrond of cultuur (behalve over die fatbike rijdende kansloze gasten met hun heuptasjes die over de stoep rijden met 40km/uur).
Je ontdekt jezelf buiten je comfortzone. Juist als dingen spannend, nieuw of ongemakkelijk zijn, leer je wie je bent en wat je kunt.
Ik heb alle emoties op reis voorbij voelen komen. Ik ben bang geweest, ik heb me onveilig gevoeld, ik heb me eenzaam gevoeld, ik ben verdwaald geweest en ik heb mezelf hopeloos verloren gevoeld. In alle situaties waarin dit soort emoties voorbij kwamen, heb ik ook iets geleerd, namelijk wie ik ben als persoon. Van die levenslessen heb ik in mijn werk- en priveleven nog altijd profijt van. Ik weet heel goed wat ik wil, wie ik ben, wat ik kan en waar ik niet goed in ben. Ik heb er geen moeite meer mee om hulp te vragen, toe te geven dat iets niet lukt of dat ik een fout heb gemaakt. En ik weet hoe ik tussen allerlei verschillende culturen door moet laveren om mijn doel te bereiken. En dat allemaal omdat ik veel op reis ga.
Dus, of je nu voor het eerst op reis gaat of al een doorgewinterde reiziger bent, onthoud dat reizen niet alleen gaat om de plekken die je bezoekt, maar ook om de lessen die je onderweg leert. Het is een kans om jezelf opnieuw uit te vinden, om je grenzen te verleggen en om de schoonheid van de wereld en het leven zelf te omarmen.
