Chimpansees in het wild zien; alles wat je wilt weten over een tracking door het regenwoud van Rwanda

Nyungwe National Park in het zuidwesten van Rwanda is een van de weinige plekken in Afrika waar je wilde chimpansees van dichtbij kunt zien, diep verscholen in een van de oudste regenwouden van de regio. Het is een intensieve, vroege ochtendactiviteit — maar het loont elke stap die je zet. In deze blog lees je alles over waar je deze tracking kunt boeken, hoe je je kunt voorbereiden en wat je kunt verwachten tijdens de tracking.

Diep in het zuidwesten van Rwanda ligt Nyungwe National Park, een van Afrika’s oudste en meest biodiverse regenwouden. Tussen de mistige heuvels en eeuwenoude bomen leeft een van onze meest intrigerende verwanten: de chimpansee. Met hun expressieve gezichten, sociale interacties en verrassend menselijke trekjes is het een bijzondere ontmoeting wanneer je ineens tegenover ze staat.

Nyungwe National Park herbergt meerdere groepen chimpansees waarvan een heel klein deel, dankzij habituatie, op verantwoorde wijze kunnen worden geobserveerd. Een ontmoeting met deze intelligente primaten is geen gewone safari – het is een intieme blik in het leven van een soort die ons zoveel over onszelf vertelt en ons laat zien hoe kwetsbaar wij zijn in vergelijking deze sterke dieren.

Waarom je je permit vooraf moet boeken

Chimpansees zijn intelligente en gevoelige dieren. Om hun leefgebied te beschermen en de impact van toeristen te minimaliseren, is het aantal chimpanzee-trekking permits per dag gelimiteerd — meestal rond 24 per dag, met groepen van maximaal 8 mensen per trektocht. Er zijn slechts drie groepen geschikt om te bezoeken. De rest van de chimpansee groepen zijn niet gewend aan mensen en dus onbenaderbaar.

In de drukke maanden (note: droge seizoen — juni t/m september en december t/m februari) zijn deze permits vaak weken tot maanden van tevoren uitverkocht. Zeker als je rond deze periodes reist, is het aan te raden 3–6 maanden van tevoren te boeken, en soms zelfs nog eerder.

Wat moet je sowieso meenemen op de tracking (paklijst)

De weersomstandigheden in de bergen van het Nyungwe National Park zijn bijzonder onvoorspelbaar. Het ene moment regent het erger dat je ooit hebt gezien in Nederland en daarna brand de zon gaten in je schedel. De temperatuur in de zon stijgt snel en kan makkelijk boven de 28 graden uit komen, maar wanneer het regent en de wolken de zon weg nemen, daalt de temperatuur ook zo weer tot 14 graden.

Om je goed voor te bereiden op deze wandeling door moeilijk en zwaar terrein is het daarom belangrijk om op alle weersomstandigheden voorbereid te zijn.

• Stevige wandelschoenen – het is echt heel modderig en rotsig dus je glijdt alle kanten op (meestal bergaf trouwens). Er liepen twee mensen mee op sneakers en die konden nauwelijks vooruit komen. Ze gleden overal uit en zaten in no-time onder de modder van het vallen.
• Lange broek en shirt met lange mouwen – de struiken hebben vervaarlijke doorns, de mieren proberen je broekspijpen in te kruipen en muggen zijn onvermijdelijk. Een groot gedeelte van de wandeling loopt niet over mooie paden zoals hierboven, maar simpelweg met een hakmes dwars door de struiken. Lange broek en lange mouwen zorgen ervoor dat je niet met je huid aan een struik blijft hangen
• Regen- of windjack – je kunt niet zonder regenkleding in de jungle
• Insectenwerend middel – sta je net lekker naar de chimpansees te kijken, wordt je helemaal kapot gestoken door allerlei insecten als je je niet vooraf goed hebt ingesmeerd
• Water + snack/lunchpakket – je weet van tevoren niet hoe lang de tracking gaat zijn dus neem iets te eten mee
• Rugzak – een rugzak hoef je niet per se zelf te dragen. Porters dragen tegen een kleine vergoeding (10 USD) je rugzak tijdens de tracking. Hiermee steun je de lokale community, zorg je voor werkgelegenheid en weet je zeker dat het geld direct bij de persoon zelf terecht komt. Je betaald namelijk aan de porter aan het einde van de wandeling.
• Verrekijker – soms heb je pech en zitten de apen ver weg. Het is geen dierentuin dus je kunt ze niet dwingen om voor je foto te poseren
• Camera (zonder flits) – dieren kunnen erg agressief worden van een flits. We kwamen een Indiaas stel tegen die aangevallen waren doordat iemand anders in hun groep zijn flits niet uit had gezet. Doe je groepsgenoten een plezier en zorg ervoor dat je je fototoestel of telefoon kent en weet hoe je de flits uit zet.

Dagplanning en procedure

Ik vond het regelen van de permit voor de chimpansee tracking en de praktische zaken er omheen knap verwarrend. Ik snap goed waarom mensen ervoor kiezen om dit allemaal uit te besteden en hun hele reis door Rwanda bij een reisbureau te boeken. Vooraf vond ik niet echt een duidelijke omschrijving van wat nu de bedoeling was wanneer je eenmaal in Rwanda bent, waar je naar toe moest gaan voor de tracking, hoe laat je je moest melden en wat je kon verwachten. Dus ik ga mijn best doen om jullie zo duidelijk mogelijk uit te leggen wat er allemaal bij komt kijken. In een latere alinea leg ik uit waar en hoe je de permit zelf kunt boeken.

1. Een dag voor de tracking
   Meld je minimaal een dag voor de tracking bij de parkreceptie van Nyungwe National Park. Er zijn twee parkrecepties: Gisakura en Uwinka. Bij deze receptie controleren ze je betaling en laten ze je weten waar je je de volgende ochtend moet melden. Je kunt ook je hotelreceptie naar de parkreceptie laten bellen om na te vragen waar je je de volgende ochtend moet melden.
2. Op de dag van de tracking – opstaan voor zonsopkomst
   Je moet je melden rond 05:00–05:30 (of een ander tijdstip indien dat de vorige dag gecommuniceerd is toen je bij de parkreceptie langs ging) bij het receptiecentrum wat je de vorige dag door gekregen hebt (Uwinka, Gisakura of Kitabi).
   • Uwinka ligt midden in Nyungwe National Park (ongeveer 40 minuten rijden vanaf de rand van het park – 2°28’43.1″S 29°12’01.7″E).
   • Gisakura ligt bij het begin van het park gezien vanaf Lake Kivu (2°27’38.7″S 29°05’41.4″E).
   • Cyamudongo ligt meer richting Burundi op ongeveer een uur rijden buiten Nyungwe National Park. Om naar Cyamudongo te rijden heb je zeker een 4×4 auto nodig. Het laatste deel van de weg is niet geasfalteerd en delen van het jaar slecht begaanbaar. Cyamudongo is populair voor chimpansee-trekking. Vanwege de relatief kleine omvang van het bos (ongeveer 4-5 vierkante kilometer) is de kans om de chimpansees daadwerkelijk te spotten hier groter en is de tocht vaak minder fysiek veeleisend dan in het uitgestrekte, bergachtige hoofdgedeelte van Nyungwe.
   • Het kan dus zijn dat je eerst nog een uur moet rijden vanaf je hotel om bij de juiste receptie te komen. Je kunt hier niet je accommodatie op aanpassen aangezien je pas de dag van tevoren weet waar je moet zijn voor de chimpansee tracking.
3. Briefing door ranger
   Nadat nogmaals je permit is gecontroleerd, volgt er een briefing door de ranger. Instructies over gedrag, veiligheid, groepsgrootte (max. 6–8 personen), afstand (7–10 m), fluistermodus en geen eten/drinken of flitsfotografie in de buurt van de chimpansees.
4. Uitkiezen van je porter en je wandelstok
   Vanuit een nabijgelegen dorp komen lokale bewoners soms wel 11 kilometer naar de parkreceptie gelopen om hun diensten aan te bieden als porter. Een porter draagt je rugzak en helpt je wanneer het terrein echt heel onbegaanbaar wordt. Je rugzak zal vast niet zwaar zijn, en je kunt deze waarschijnlijk prima zelf dragen, maar voor 10 dollar kun je de lokale economie steunen. En ik kan je zeggen dat het toch wel fijn was – wanneer je op handen en voeten probeert door de struiken te kruipen – dat je niet met je rugzak overal achter blijft hangen. Op de chimpansee tracking kan ik je een porter en een wandelstok zeker aanraden.

5. Start bij één van de habituated groepen
   Er zijn een paar honderd chimpansees in het natuurgebied in Rwanda en Burundi. Er is geen grens meer tussen de twee landen zodat alle dieren vrij tussen de twee landen kunnen migreren. Slechts 3 groepen chimpansees zijn gewend aan mensen. Dit zijn dan ook de enige groepen die je kunt bezoeken. Een groep kan makkelijk uit dertig dieren bestaan.
   Vanaf de parkreceptie waar je de briefing hebt gehad, rijd je met je eigen auto naar een punt zo dicht mogelijk bij de chimpansees. Je wandeling begint meestal niet bij de parkreceptie. Je parkeert op aanwijzing van de ranger ergens aan de kant van de weg. Je neemt de rangers, porters en trackers mee in je eigen auto naar de start van de tracking.
6. Tracking start
   Spoorzoekers zijn elke dag in het bos om de chimpansees in stilte te volgen. Pas wanneer de chimpansees hun nest maken om te gaan slapen, vertrekken de spoorzoekers naar huis. Waarom ze dit doen? Zodat ze precies weten waar de groep de volgende ochtend wakker zal worden wanneer de toeristen het bos in gaan. Ja, dat lees je goed. Er zijn mensen die dus de hele dag achter de groepen chimpansees aan wandelen zodat wij als toerist de volgende dag zo snel mogelijk naar de groep geleidt kunnen worden.
   Naast de spoorzoekers is er ook een gids die de groep begeleidt en uitleg geeft over alles wat er te zien is in het bos. Afhankelijk van de locatie van de chimpansees duurt de tocht 2–6 uur in dichte vegetatie en heuvelachtig terrein.
7. Biodiversiteit onderweg
   Naast chimpansees zie je ook andere primaten (Colobus, L’Hoest’s, blauwe) en tal van vogel- en insectensoorten in deze oude regenwouden. Kijk goed uit voor de mieren. Deze bijten echt heel naar en kruipen graag in je kleren.

8. Ontmoeting met de chimpansees
   Bij de troep word je toegelaten tot maximaal 1 uur observatie — op veilige afstand, zonder flits, in stilte. Je kunt ze zien schommelen, eten, socialiseren, en vooral horen. Wanneer de verschillende leden van de chimpansee groep met elkaar communiceren, misschien wel over ons, over een goede boom met eten, over waar ze uithangen, dan voel je dat door je hele lijf. Dat geluid is zo ontzettend hard en overweldigend. Wanneer steeds meer chimpansees zich voegen bij het overleg dan realiseer je je pas hoeveel apen er om je heen zitten terwijl je er waarschijnlijk maar 3 of 4 kunt zien.
9. Afronding
   Na het uur met de chimpansees klim je de jungle uit richting een wandelpad en rijdt je met de auto terug naar het parkcentrum om de ranger, gidsen en porters weer terug te brengen.

De chimpansees zaten letterlijk in de boom recht boven mijn hoofd. De enige manier om ze van nog dichterbij te zien is wanneer ze op de grond komen. Dat geluk hadden wij helaas niet. Bomen in het regenwoud zijn ontzettend dichtbegroeid en hoog. Wanneer je enkel een mobiele telefoon mee hebt, moet je geluk hebben om de chimpansees in de ochtendschemering tijdens een bewolkte dag goed vast te leggen met je camera. De andere foto’s van chimpansees in deze blog zijn dus niet met mijn mobiele telefoon gemaakt.

Handig om te weten voor de tracking

Groepsgrootte & afstand

Maximaal 6–8 personen per groep en minimaal 7 meter afstand — hoewel chimpansees soms dichterbij kunnen komen als ze nieuwsgierig zijn.

Ziektepreventie

Geen tracking bij verkoudheid, mondbedekking wordt aangeraden als je dichtbij bent. Was of ontsmet handen regelmatig. Ziektes die wij bij ons dragen kunnen voor chimpansees dodelijk zijn.

Gids in zicht houden

Altijd in de groep blijven. Je bent elkaar binnen twee meter kwijt in de dichte jungle. Daarnaast zijn de ranger en gids ook je bescherming. Zij weten wat je moet doen wanneer de chimpansees te dichtbij komen of wanneer je mieren in je broek hebt; wees voorbereid op onverwachte bewegingen van de dieren.

Boek accommodatie dichtbij

Overnachten in of rond Nyungwe (bijv. in Gisakura of Kibuye) maakt de vroege start makkelijker. Bij ons in de groep zaten mensen die helemaal vanuit Volcano’s National Park kwamen. Dat is zeker vijf uur rijden. Ze waren dan ook minstens een uur te laat. Niet handig dus. Het aanbod aan accommodaties is beperkt rondom Nyungwe.

Gedragsregels

Houd stem, beweging en contact minimaal; geen eten/drinken of roken; geen flitsfotografie; volg de ranger nauwgezet.

Minimale leeftijd

Je moet minstens 15 à 16 jaar oud zijn.

Wees flexibel

Chimpansees bewegen vrij rond in het bos — het kan zijn dat je wat langer moet lopen of dat je ze misschien helemaal niet ziet

Waar je permits kunt boeken

Er zijn twee hoofdroutes om je chimpanseepermit te reserveren:

1. Direct via de officiële instantie

Je kunt je permit reserveren via de Rwanda Development Board (RDB) of via het parkmanagement (African Parks/Nyungwe Management Company). Dit is de officiële manier en vaak ook de goedkoopste. Je kunt dit regelen via hun e-mail of telefooncontact, en sommige websites laten je direct reserveren als er beschikbaarheid is.

Belangrijk: het boekingssysteem vereist vaak je volledige persoonsgegevens, inclusief paspoortnummer, en betaling vooraf.

2. Via een erkende touroperator

Veel reizigers kiezen ervoor om het boekingsproces uit handen te geven aan een geregistreerde tour operator (met licentie van RTTA). Dit is vaak makkelijker — vooral als je al een volledige safari plant — want zij regelen de permit, transport, gids en zelfs accommodatie. Erkende operators zijn bijvoorbeeld Explore Rwanda Tours en Inside Nyungwe National Park. Ook een touroperator vraagt je om vooraf al je persoonlijke gegevens door te geven en het volledige bedrag te betalen. Dit is dus niet zoals we gewend zijn van boekingen van tours in Europa.

Let op: kies een tour operator die officieel erkend is, zodat je zeker weet dat je permit geldig is.

Wat je ongeveer betaalt

Er zijn soms verschillen tussen bronnen, maar volgens recente officiële tarieven (geldend 2025–2026) en mijn eigen boeking zijn de chimpanzeepermits als volgt geprijsd:

Deze prijs is per persoon en inclusief gids en ranger die met je de jungle intrekt, maar exclusief park-entree en transport naar het startpunt van de trek.

Parkentree is meestal een aanvullende vergoeding; rond USD 100 voor internationale bezoekers.

Beste periode om chimpansees te bezoeken

Droge versus natte seizoen
Droge periode juni–september en december–februari biedt betere wandelcondities, betere zichtbaarheid, maar mogelijk meer bezoekers. Natte seizoen: meer groen, minder mensen, maar modderig terrein.

Juni, juli en augustus zijn de bloeiperiode van de vijgenbomen. Dit is een goed moment om de chimpansees te bezoeken. Gezien dit in Europa ook het hoogseizoen is qua vakanties kun je er op rekenen dat het heel druk is.

Wij reisden begin december naar Rwanda. Het was uitzonderlijk rustig, niet alleen in de hotels, maar ook tijdens de chimpansee tracking. We waren met slechts vijf mensen inclusief wijzelf.

Plan je vervoer vooraf

Er zijn geen standaard shuttles die je naar de tracking brengen, dus organiseer zelf je rit vanaf Kigali of de nabijgelegen steden zoals Rusizi of Gisakura. Je kunt dit omzeilen door een complete tour te boeken.

Reis je met eigen vervoer, naar Nyungwe National Park dan is het goed om te weten dat je je moet melden bij de parkreceptie voor de briefing maar de tracking begint vaak niet vanaf de parkreceptie. Je neemt de gids en porters mee in je auto (of in de auto’s van de andere mensen in de groep) naar een beginpunt dichter bij de chimpanzees. Daarnaast ben je verplicht om de gids weer terug te brengen aan het einde van de tracking naar de receptie waar je deze hebt opgepikt.

Heb je geen eigen vervoer, dan is het beter om een tour te boeken. Nyungwe National Park en de verschillende recepties bieden geen vervoer aan en faciliteren hier ook niet in. Dit moet je dus zelf regelen tenzij je met een touroperator boekt die je naar Nyungwe brengt en je daar rond rijdt.

Denk hier dus goed over na wanneer je je permit boekt. Wij vonden het prima te doen met eigen vervoer. Het is soms lastiger om te weten hoe lang iets echt rijden is, maar gelukkig zijn de wegen in Rwanda en binnen Nyungwe National Park zeer goed (behalve de locatie Cyamudongo) en klopt de reistijd op Google best aardig.