April was voor mij de maand van de duurzaamheid. Van het voorbereiden op mijn werk van duurzaamheidsoplossingen voor grote supermarkten als Albert Heijn en Tesco, als ook het kopen van totaal nutteloze spullen op Koningsdag. Ik vond allerlei handige duurzaamheidstools en stond 37 gratis pepertjes te verwerken tot zelfgemaakte sambal. De hele maand was een en al duurzaamheid.
Maar natuurlijk beginnen we eerst met konijnenspam. Loki en Lola hebben beiden het voorjaar in hun bol. Ze kunnen niet zonder elkaar en niet met elkaar. Oftewel, elkaar irriteren, op elkaar rijden, bijten, hysterisch achter elkaar aan dribbelen. Zelfs pubers zijn minder opzichtig verliefd als die twee.
Duurzaam werk
Ik bracht in april maar 5 dagen door in het buitenland. Waar ik heen ging?
- 1x naar Duitsland
- 1x naar België via mijn favoriete station Antwerpen Centraal
Heb ik wel eens verteld wat ik voor werk ik tegenwoordig doe? Mijn werk is ook een en al duurzaamheid geworden. Laat ik beginnen met wat vragen aan jou. Enig idee hoeveel plantaardig afval 1 biertje geeft? En wat dacht je van de friet bij de snackbar? Wist je dat er miljoenen tonnen (red. 1 ton is 1000 kilo) aan reststromen van jouw plantaardige consumptie overblijven in Nederland?
Wereldwijd gaat het over miljarden tonnen aan plantaardig materiaal wat voor menselijke consumptie helaas niet meer geschikt is. Soms is het nog wel voor menselijke consumptie geschikt te maken, maar daar gaan zoveel bewerkingsstappen overheen dat het verre van duurzaam is.
Om wat voor plantaardig materiaal gaat het dan? Denk hierbij aan alles waar suiker in zit, graan, bier, sterke drank, aardappel en al die plantaardige ingrediënten voor je vegan soja latte met havermelk slagroom.
Dit zijn de grootste stromen, maar daarnaast zijn er nog honderden kleinere stromen. Hoeveel tomaat denk je dat er over blijft na het maken van je kleine potjes tomatenpuree, of wat dacht je van resten die overblijven na het persen van olijfolie, of sinaasappelsap, of appelsap, of wijn, etc. etc. etc. Om je een idee te geven:
Per 100 liter bier produceert een bierfabrikant gemiddeld 20 kilo aan bierbostel. In totaal consumeerde de Nederlandse bevolking vorig jaar 1,1 miljard liter bier. Per persoon boven de 18 jaar is dit bijna 83 liter, dus dat is bijna 17 kilo afval enkel vanuit jouw biertjes.
Of wanneer je dat op Nederlandse schaal bekijkt (en er voor het gemak even vanuit gaat dat de Nederlandse consumptie voor 100% in Nederland is geproduceerd) dan gaat het om 220.000.000 (220 miljoen) kilo aan restproduct. Alleen in Nederland, en alleen uit bier!! Tel daar alle andere reststromen uit aardappel, suiker, en dergelijke bij op en we hebben een plantaardige afvalberg waar je helemaal naar van wordt.
Wat voor opties heb je dan met die berg aan restmateriaal? Want het heeft nog steeds veel voedingswaarde, veel economische waarde en veel waarde qua duurzaamheid. Het is zonde om zoveel plant weg te gooien, toch? Daarvoor kom je in een ethische discussie terecht. De Ladder van Moerman is daar meestal het uitgangspunt.
De Ladder van Moerman is een stappenplan voor circulair voedselbeheer. Het doel van deze ladder is om voedselverspilling tegen te gaan en grondstoffen efficiënter te benutten. Anders gezegd: het model is bedoeld om te voorkomen dat voedsel afval wordt. Dus zoveel mogelijk van onze voedselproductie in de voedselketen te houden. Als we het als mensen niet meer rechtstreeks op kunnen eten, ook niet na bewerking, dan hebben we als enige optie om het restmateriaal te behouden in de voedselketen; veevoer.
Zowel bewerken voor menselijke consumptie als veevoer doet het bedrijf waar ik voor werk. Of eigenlijk, ze bieden de mogelijkheid om de gehele ladder van Moerman af te lopen behalve verbranden. Maar eerlijk gezegd is de hoeveelheid aan restproduct vanuit de menselijke consumptie zo immens groot en zo weinig geschikt voor verdere menselijke consumptie dat misschien wel 80% naar de veehouderij gaat. Het percentage wat nog geschikt te maken is voor menselijke consumptie is helaas marginaal of is dusdanig energie-kostbaar dat het product een ecologische voetafdruk van jewelste krijgt. En daar wordt het interessant.
Ik sprak laatst een vegan vriendin en we kwamen in het gesprek op het onderwerp van mijn werk terecht. Als vegan is ze om ethische redenen 100% tegen het houden van dieren voor menselijke consumptie en ze weigerde daar ook maar iets aan bij te dragen. Ik kon haar geen ongelijk geven. Ik werk al bijna 20 jaar in de landbouw en heb mijn fair share van ellende wel voorbij zien komen in die sector.
Voor haar dus geen leer, geen make-up of haarverf die getest werd op dieren, geen medicatie die dierlijke ingrediënten bevat (ik heb geen idee of ze medicatie die getest is op dieren wel of niet tot haar lifestyle vind horen), en natuurlijk niks van dierlijke afkomst op haar bord. Ze ging helemaal los over de bio-industrie en dat ze zichzelf nog liever op zou hangen dan er ook maar iets mee te maken te hebben (zoals je misschien wel leest, was er aan oordeel van haar kant over mijn werkkeuze geen gebrek, maar dat is voor een andere keer).
Ik vroeg me af of ik haar moest helpen richting deze zelfmoord of dat ik haar in onwetendheid zou laten. Informatie tegenwoordig is zelden het hele verhaal of makkelijk te verifiëren en ik hoorde haar al vrij veel dingen zeggen die misschien in de jaren 80 nog zo gingen, maar in de laatste 45 jaar al flink veranderd waren. YouTube en wat halfonderbouwde artikelen van middelmatig betrouwbare websites zijn in de complexe wereld van voedselproductie al lang niet meer genoeg om je informatie vandaan te halen.
Ik besloot dat ik volledige informatie belangrijker vond, dan haar dreigement om zichzelf te verhangen. Dus ik vroeg haar hoe ze haar koffie dronk. Uiteraard met havermelk (en daarna nog 10 minuten langer door over hoe ziek zuivel is). Toen ze uitgeraasd was, vroeg ik haar of ze wist dat de reststromen van havermelk rechtstreeks naar de intensieve varkenshouderij gaan. En of ze wist dat de reststromen van haar vegan koekjes bij koeien op het bord belanden. En dat bier, wijn, olijfolie, alles wat granen, suiker, aardappel (of zetmeel) bevat, fruitsappen, en nog zoveel meer allemaal naar de intensieve landbouw gaan. Met al haar Starbucks Matcha Green Tea Cream Frappuccino kan ze een halve kinderboerderij in leven houden.
Het valt waarschijnlijk wel te raden dat deze informatie niet op prijs gesteld werd. Ik zag in haar ogen haar zorgvuldig gebouwde vegan levensstijl volledig in elkaar vallen. Al haar Starbucks soya lattes en vegan brownies die nu besmet waren met dood en verderf. Dus toen gingen we door het standaard proces van rouw.
- Fase 1: Schok en ongeloof.
- Fase 2: Ontkenning.
- Fase 3: Woede.
- Fase 4: Onderhandelen.
- Fase 5: Depressie.
- Fase 6: Aanvaarding.
- Fase 7: Hoop en herstel.
Ik moest eerst bewijzen dat mijn informatie correct was. Toen nam ze alles door wat ze normaal gesproken at om tot de conclusie te komen dat er bijzonder weinig over bleef. Vervolgens legde ik haar uit dat er een paar opties zijn in deze situatie: 1) alles zelf verbouwen en maken, plus een paar kippen en geiten voor eigen consumptie, 2) accepteren dat veehouderij onderdeel is van een circulaire voedselketen, maar dat haar strijd voor een diervriendelijker, ethischer manier van eten produceren onverminderd voortgezet kan worden, 3) het klimaat naar de kloten helpen door de veehouderij stap uit de Ladder van Moerman over te slaan en waardevol voedingsmateriaal de voedselketen uit te nemen en te verwerken tot behanglijm of gewoon in de fik zetten.
Bij optie 3 moet ik wel een voetnoot plaatsen. De veehouderij van zichzelf is natuurlijk ook al deels verantwoordelijk voor het klimaat naar de kloten helpen. Dat het systeem van voedselproductie nu volledig uit balans is lijkt me vrij evident. Waar de oplossing ligt, lijkt me ook vrij evident. Iets minder kinderen per persoon (want heb je er echt 5 nodig in je leven?!?) en de druk op de planeet kan in 1 of 2 generaties volledig terug in balans zijn. Maar dat is ook voor een andere keer 😉
Bij optie 1 moet ik ook een voetnoot plaatsen. Als we allemaal zelf gaan verbouwen, dan zal de opbrengst per hectare zo inefficiënt zijn, dat we simpelweg te weinig ruimte hebben om de gehele wereldbevolking te voeden. Je hebt efficiënte landbouw nodig om de enorme wereldbevolking van vandaag de dag van voedsel te voorzien. Dit is nog buiten beschouwing latend dat er vrij veel mensen, inclusief mijzelf, zijn die het niet eens kunnen. Ik zou sterven van de honger met mijn groene vingers.
Dieet tip 3 van Linda: ga je eigen eten verbouwen en je valt gegarandeerd af. Weet je hoe belachelijk veel werk het is om een chocoladebrownie te maken van volledig zelf gegroeide producten?!?
Hoe het gesprek met die vriendin af liep? In onderhandeling. Ze zou er wel voor zorgen dat ze plantaardige producten zou vinden waarvan de reststromen niet naar de veeteelt zouden gaan. Ik ben heel benieuwd waar ze mee terug komt.
Laten we eindigen met twee mooie plaatjes van Veurne in België. Een stadje aan de Belgische kust waar ik voor mijn werk moest zijn, wat een verrassend charmant stadscentrum bleek te hebben en een fijn hotel om te overnachten.
Tweedehands is een lifestyle
De hele maand april draaide om tweedehands. Ik maakte een van mijn Jan van Haasteren puzzels af om deze te ruilen voor een nieuwe. Ik heb ooit op Marktplaats drie puzzels gekocht. Van 1.000, 1.500 en 2.000 stukjes. Investering van 25 euro en vervolgens nooit meer iets aan uit hoeven geven. Ik kan je zeker aanraden om te ruilen. Het is verrassend om te zien hoeveel mensen dat eigenlijk ook graag zouden willen maar er simpelweg niet aan denken. Het was ook nooit in mij opgekomen om te ruilen totdat ik mijn eerste puzzel een paar jaar terug op Marktplaats zette en iemand vroeg of ik niet liever wilde ruilen. Geniaal idee dacht ik. Kost het me niks, maar heb ik wel weer een nieuwe puzzel.
Verrassend boeken ruilen
Ik ruilde weer een paar boeken in een van de tientallen boekenkasten die we hebben in Arnhem. Het verrassende van die ruilkasten is dat je veel makkelijker een boek mee neemt wat je normaal zelf niet gekozen had, maar aangezien het toch gratis is, je het maar probeert en dit boek uiteindelijk hartstikke leuk blijkt te zijn. En nee er staat niet allemaal oude troep of alleen maar bouquetreeksen in ruilkasten. Het loopt van kookboeken, tot zelfhulpboeken en van Dan Brown tot een literatuur. Soms is het helemaal niks en dan laat ik mijn boeken achter zonder zelf iets mee te nemen. Soms laat ik minder boeken achter als dat ik mee neem.
Gratis groente en fruit – iemand avocado inspiratie?
We doen nog altijd mee met het Fruit & Veggies project in Arnhem. Bovenstaande foto is wat we als tweepersoonshuishouden voor 50 cent mee hebben gekregen. Veel te veel om in een week op te krijgen. En dus stond ik deze maand in de keuken om van 39 kleine pepertjes voor Maarten hele pittige sambal te maken om in te vriezen, bakte ik heel wat rabarbertaarten, experimenteerde ik met groente die ik nog nooit gezien had en had ik geen flauw idee wat ik nu weer van 10 avocado’s moest maken. Ik maak geen grapje. Bijna elke week zitten er 10 avocado’s, 10 limoenen en een paar aubergines in de restanten van de markt. Als je bedenkt hoe milieu-onvriendelijk avocado’s eigenlijk zijn, dan is het belachelijk dat er wekelijks zoveel van weggegooid moeten worden. Al die verliezen zou je voor de grap eens op moeten tellen bij de CO2 voetafdruk van een avocado. Ik ben benieuwd hoe milieuvervuilend zo’n ding dan is. Maar goed, ik heb inmiddels geen avocado inspiratie meer en geef ze steevast weg aan de halve buurt.
Koningsdag – altijd al een roze penis ijsblokjes vorm willen hebben
Maar het hoogtepunt van de maand was toch wel Koningsdag. De dag waarop heel Nederland al zijn rotzooi uit de kast trekt om voor bijna niks te verkopen aan andere mensen die die troep niet nodig hebben. En ik doe daar maar al te graag aan mee. Samen met mijn moeder en een paar goede tassen trotseren wij de takkenherrie van het straatorgel, de mensenmassa’s, de kinderwagens en het geschreeuw van ruziënde echtparen om voor belachelijk weinig geld spullen te kopen waar we prima zonder hadden gekund.
Ik kwam thuis met een rubberen ijsblokjeshouder in de vorm van zaadcellen, penissen en tieten. De volgende keer dat er een preuts iemand op bezoek komt die wat te drinken wil, weet ik wel welke ijsblokjes ik in die drankjes doe. Die peper en zout penis-set ging trouwens niet mee naar huis 😉 .
Maximaal 30 kledingstukken
Al jaren werk ik toe naar een capsule wardrobe. Dat is een garderobe met maximaal 30 kledingstukken. Dat is 30 stuks zonder sportkleding, pyjama’s, ondergoed/sokken of speciale kleding zoals regenpakken, kersttruien en galajurken. Dat plan van die capsule wardrobe is onderdeel van mijn bezittingen minimaliseren. Tot nu toe is het geen succes. Lukt het mij om van alles zo’n beetje afscheid te nemen, heb ik met kleding een ontzettend groot probleem. Ik heb nog steeds kleren van toen ik 18 jaar oud was (en ja daar pas ik nog steeds in, en ja die draag ik ook nog, het is inmiddels weer in de mode zo oud ben ik). Het lukt me niet om minder kleren te hebben. En toch heb ik ook altijd het idee dat ik niks heb om aan te trekken. First world problems dus.
Ik kwam een half jaar terug een app tegen waarin je al je kleding upload. Mooi project voor de winter leek me, dus ik heb van elk kledingstuk een foto gemaakt en de gegevens ingevoerd (yep, dat kost inderdaad wel even wat tijd op je regenachtige zondag). Die app maakt vervolgens allerhande kledingcombinaties. Als je wilt, kun je deze kledingcombinaties dan inplannen in de planner zodat je de rest van de week niet meer na hoeft te denken wat je wil dragen.
Dit bleek voor mij de gouden aanpak te zijn. In no-time droeg ik veel meer van mijn kleding omdat het ineens veel beter overal bij bleek te passen dan dat ik dacht. Ik nam makkelijker afscheid van kleding die nergens mee te combineren bleek. En ik kon precies zien welke kledingstukken ik vaak droeg. Je kunt ook zelf outfits samenstellen. Ik maakte lookbooks voor verschillende weertypes waar ik mijn outfits in onder bracht. Is het een redelijk zonnige dag, dan zit ik in het lookbook met zomeroutfits. Moet ik veel van trein wisselen of ga ik op pad met die kleine collega, dan zit ik in het lookbook met alle outfits met platte schoenen. Zit ik lang op de scooter, dan kies ik voor een lookbook met alleen broeken.
Zoals je in onderstaande screenshots al ziet, bezit ik bij lange na geen 30 kledingstukken. Ik vraag me af of ik 30 kledingstukken überhaupt ooit ga halen. Zeker als dat zowel winter als zomer, maar ook vakantiekleding moet zijn. Ik kan moeilijk in mijn nette pantalon naar Afrika, lijkt me.
Mocht je je afvragen waarom ik nog 19% nieuwe kledingstukken bezit terwijl ik al zoveel jaren alles tweedehands koop? De meeste van mijn nieuwe kledingstukken zijn souvenirs die ik kocht op reis. Een jurkje in Kirgizië. Een poncho in Argentinië. Een paar slippers uit Turkije toen mijn slippers daar stuk gingen. Kleren van meer dan 20 jaar oud toen ik nog jong was en alles nieuw kocht. Een vest in dat ene model/kleur wat ik echt nergens anders kon vinden.
Maar goed, welke app is dat dan? Whering; create your best wardrobe.
Tweedehands is voor arme mensen
Misschien was dat in de jaren 80 en 90 inderdaad wel waar. Er werd neer gekeken op tweedehands kleren en spullen. Tweedehands was alleen voor arme sloebers. Maar nu zeker niet meer. Vinted, Marktplaats, rommelmarkten en kringloopwinkels zijn nog nooit zo populair geweest onder alle lagen van de bevolking.
Uit een internationaal onderzoek van Veepee blijkt dat 57 procent (bij een onderzoek van Motivaction was dat zelfs 63%) van de ondervraagden regelmatig een tweedehandsaankoop doet. Dat is een stuk meer dan het Europees gemiddelde van 40 procent.
En zo belande ik bij een ontzettend grote villa op de oprijlaan voor een paar zwarte laarzen. Twee veel te grote lease-auto’s zonder richtingaanwijzer (BMW’s 😉 ), natuurlijk een Vespa scooter en een elektrisch hek begroeten me op deze oprijlaan. De vrouw des huizes verkocht een paar zwarte laarzen die mij als gegoten bleken te zitten. Slechts 25 euro. Iets wat de bewoners niet nodig leken te hebben en in het grote plaatje van hun financiën waarschijnlijk nauwelijks op valt. Maar toch namen ze de moeite om een Marktplaats advertentie te maken, tijd voor een afspraak in te plannen en een vreemde in hun huis te laten. Ze hadden de laarzen ook weg kunnen gooien.
Al jaren ben ik groot voorstander van meer ruilen, meer verkopen in plaats van weggooien en meer delen. Meer dan eens hoor ik, wanneer ik zeg dat ik eigenlijk alleen nog maar tweedehands spullen koop, hoeveel oordeel daar nog over is. Het zou onhygiënisch zijn, te veel werk, je krijgt allemaal weirdo’s aan de deur en zo nog wat meer. Maar wat ze niet zien is hoeveel geld het oplevert. Ik koop wel eens een gadget (zoiets als een hartslagmeter voor mijn paard, of een mini-trampoline voor in mijn woonkamer, beiden leiden trouwens niet naar een slanker lijf voor Soura of voor mezelf – geen goede dieet tip dus), waar ik vervolgens een paar maanden lol van heb om er daarna nooit meer naar om te kijken. Als ik al die spullen nieuw koop, en daarna naar de stort breng, kost het me duizenden euro’s over een leven genomen. Nu koop ik ze tweedehands, verkoop ik ze vaak voor dezelfde prijs en kosten al die fratsen en experimenten van mij me helemaal niks behalve wat tijd. Met dat geld kan ik vervolgens weer:
Netflix tip
Ik heb weer zo veel goede tips deze maand. Na al die jaren zonder blog, heb ik heel wat Netflix tips in te halen. Mijn smaak is nog altijd onverminderd slecht 😉
- iHostage (film/actie): Nederlandse film over die gewapende man die de Apple Store in het centrum van Amsterdam gijzelt. Echt een steengoede film. Ik snap wel dat deze in zoveel landen in de top 10 meest gekeken films van deze maand staat.
- The Residence (serie/detective): echt een geniale serie. Als je van detectives en Sherlock achtige series houdt, dan is dit een serie die je zeker niet mag missen. Plottwists, leuke acteurs en een artistieke manier van filmen. Waar gaat het dan over? Een briljante, excentrieke rechercheur moet een moord oplossen in het Witte Huis, waar het personeel en de gasten bij een staatsbanket tussen Australie en USA allemaal verdachten zijn.
- Havoc (film/actie): absoluut geen aanrader tenzij je houdt van constant geweld. Matig acteerwerk, slechte verhaallijn en vooral veel geschreeuw en gevecht. Het verhaal gaat over een uitgebluste agent die na een mislukte drugsroof een gewelddadige confrontatie aan gaat met misdaadbendes in een wetteloze stad die alleen chaos kent.
Mocht je ze gemist hebben?
Mocht je ze gemist hebben, dan vind je hieronder de blogs die deze maand ook online zijn gekomen.